Motyl Meksyk

Meksyk

Morpho peleides Kollar, 1850 – morfo błękitny

Synonimy: Morpho confusa, M. helenor, M. hyacinthus

Rząd: Lepidoptera - motyle

Rodzina: Nymphalidae - rusałkowate, południcowate

Nazwa rodzajowa Morpho pochodzi od starożytnego greckiego epitetu określającego, a dokładniej podkreślającego niezwykły, wręcz boski kształt. Naturalnie w swoim pierwotnym znaczeniu odnosiła się do opisu Afrodyty, bogini miłości i piękna. Wszystkie gatunki motyli z tego rodzaju rzeczywiście wyróżniają się niebanalnym, tylko pozornie niewyszukanym ubarwieniem ciała oraz idealnymi proporcjami skrzydeł charakteryzującymi grupę motyli dziennych. Drugi człon nazwy naukowej jest patronimem. Peleides to jedna z wielu nazw jakimi określano Achillesa. Nawiązuje ona do króla Ftyi w Tesalii (Peleus), który przy okazji był argonautą oraz mężem Antygony a po jej śmierci nereidy morskiej Tetydy.

Występowanie

Obszar występowania tego gatunku morfo rozciąga się od Ameryki Środkowej (Meksyk) aż po centralne regiony Ameryki Południowej (Paragwaj). Na wyspie Trynidad ma status gatunku endemicznego. Jest to gatunek charakterystyczny dla strefy lasów deszczowych. Spotykany jest poza terenami leśnymi zarówno w górach, dolinach, wzdłuż potoków, ale także na zrębach i w osiedlach ludzi. Wymagania środowiskowe różnią się w zależności od płci. Samce preferują obszary otwarte, są przez to łatwiejsze w obserwacji, natomiast samice pozostają ukryte w lasach.

Charakterystyka gatunku

Gatunek wyróżniający się bajeczną, błękitną barwą skrzydeł. Co ciekawe niebieskie, opalizujące zabarwienie obydwu par skrzydeł jest wynikiem dyfrakcji, czyli ugięcia fali światła, a nie obecności barwników w łuskach skrzydeł. Rozpiętość skrzydeł waha się w przedziale od 7,5 do 20 cm. Pełny cykl rozwojowy (od jaja do imago) trwa ok. 115 dni.

Ciekawostki

Larwy tego gatunku odżywiają się przede wszystkim liśćmi różnych roślin motylkowych (bobowatych), ponadto są tzw. okazjonalnymi kanibalami. Jedynie na Trynidadzie, żywią się Paragonia pyriamidata (Bignoniaceae). Odmienność tą interpretuje się jako dowód kolonizacji wyspy przez ten gatunek oraz jego zdolności adaptacyjne w terenie gdzie nie występują rośliny strączkowe. Larwy preferują starsze liście prowadząc swój intensywny żer za dnia o świcie i o zmierzchu. Imago chętnie przylatują do gnijących i fermentujących owoców. Czasami obserwowane są też na gnijących grzybach rozwijających się na butwiejącym drewnie. W warunkach hodowlanych wybierają kiwi, liczi i mango.

Zaniepokojone gąsienice stają się agresywne, prezentując cały wachlarz reakcji. Dodatkowo starsze larwy wydzielają z gruczołów umiejscowionych po stronie brzusznej tułowia żółtawą substancję o bardzo silnym zapachu (przypomina zjełczałe masło).

Podczas rójki obserwuje się standardowe jak dla motyli dziennych zachowania. Samce wykonują tzw. loty godowe powtarzając pewne sekwencje częstych zwrotów i zmian kierunków lotu. Po akceptacji przez samicę owady łączą się w pary. Niespokojny, określany też jako chaotyczny lot pełni również funkcję ochronną. Szybkie ruchy skrzydeł, zmienne refleksy świetlne pojawiające się w trackie lotu mają za zadanie zmylić potencjalne drapieżniki – co wielokrotnie obserwowano podczas prowadzonych badań. Motyle dla wzmocnienia tego efektu często skupiają się w stada liczące wiele osobników.