Motyl Panama

Panama

Morpho cypris (Westwood, 1851) 

Rząd: Lepidoptera - motyle

Rodzina: Nymphalidae - rusałkowate, południcowate

Znaczenie drugiego członu nazwy gatunkowej należy łączyć z postacią Afrodyty. Jak przystało na boginię nieziemskiej urody i specjalności wielu, posiadała mnóstwo epitetów, którymi ją chętnie obdarzano. Część nazw podkreślała jej sposób narodzin inne wskazywały ich miejsce. Cypris, jako Pani Cypru jednoznacznie łączy tę postać ze śródziemnomorską wyspą. Naturalnie wspólnym elementem spajającym boginię i ten gatunek motyla nie jest wspomniana wyspa, ale pozytywna właściwość estetyczna bytu zwana pięknem. Jest to jeden z kilkunastu gatunków motyli występujących obecnie na świecie, który uważany jest za najpiękniej ubarwiony. Dodatkowego kolorytu nadaje mu zmienność wzoru na skrzydłach, co było powodem opisania kilkunastu form i kilku podgatunków (piękny i zmienny jak Afrodyta).

Występowanie

Obszar występowania gatunku mieści się w północnej strefie krainy Neotropikalnej. Podawany jest z takich państw jak: Nikaragua, Kostaryka, Panama (Ameryka Środkowa) oraz Wenezuela, Kolumbia, Ekwador, Trynidad i Tobago (Ameryka Południowa). Spotykany jest od poziomu morza do ok. 700 m n.p.m. Jest silnie związany ze strefą lasów tropikalnych. Dodatkowo najchętniej przebywa w strefie koron drzew, wzdłuż strumieni i rzek. Z tego też powodu przez wiele lat, od opisania go w połowie XIX w., uważany był za gatunek wymierający. Największym zagrożeniem dla istnienia M. cypris jest niszczenie dżungli.

Charakterystyka gatunku

Dymorfizm płciowy jest dobrze widoczny. Samce są żywo niebiesko ubarwione z wyraźnym zmiennym połyskiem. Samica ma przeważnie skrzydła w większym stopniu żółtawe, a niebieska barwa ograniczona jest do zewnętrznej strefy skrzydeł. Przez środek pierwszej i drugiej pary skrzydeł biegnie biała przepaska tworząca literę "V". Często na obrzeżach zaznacza się grupa pojedynczych białawych plamek. Rysunek spodniej strony skrzydeł składa się z jaśniejszych i ciemniejszych brunatnych linii, pasów i plam oraz kilku małych "plamek ocznych".

Ciekawostki

Larwy posiadają co najmniej dwa gruczoły wydzielnicze, które pełnią funkcję obronną. Pierwszy, tzw. gruczoł szyjny w chwili podrażnienia gąsienicy uwalnia lotną substancję chemiczną, zapachem przypominającą gnijące pomidory, natomiast drugi (tułowiowy) wydziela płyn. Wytwarzane substancje nie powodują u ludzi reakcji alergicznych.

Samce M. cypris zaciekle bronią swojego terytorium. Agresywne zachowania (pogoń oraz przeganianie z rewiru) kierowane są do większości dużych motyli, zwłaszcza z grupy Morpho, a także pazi i rusałek. Owady dorosłe nie odwiedzają kwiatów, ale chętnie przylatują do fermentujących owoców i soków wyciekających z ran drzew. Podobnie jak i inne gatunki z grupy motyli dziennych odwiedzają też ekskrementy a nawet mogą siadać na ciele człowieka, spijając pot w celu zdobycia cennych soli mineralnych.

Hodowla laboratoryjna tego gatunku jest bardzo trudna. O ile pierwszy etap przebiega z reguły pomyślnie to śmiertelność larw gwałtownie rośnie po 2-3 linieniu. Chociaż dokładna przyczyna wysokiej śmiertelności nie jest znana, to objawy wskazują na infekcję wirusową. Główną rośliną żywicielską larw jest szeroko rozprzestrzeniona w strefie lasów deszczowych Inga marginata (motylkowate).