Motyl Sierra Leone

Sierra Leone

Euphaedra themis (Hübner, 1807) 

Synonimy: Najas themis

Rząd: Lepidoptera - motyle

Rodzina: Nymphalidae - rusałkowate, południcowate

Jest to jeden z pierwszych opisanych gatunków z tej grupy motyli. Jacob Hübner początkowo umieścił je w rodzaju Najas. Kilka lat później przeniósł gatunki do rodzaju Euphaedra (=Euphaedrae) nie podając żadnych wskazań etymologicznych, a w lakonicznym opisie zawarł informacje jedynie na temat ubarwienia skrzydeł. Być może nazwa jest nawiązaniem do Eufema - w starożytnej Grecji był to kobiecy duch dobrego omenu, pochwał, triumfu a nawet klasków. Część gatunkowa też nie została wytłumaczona, jednak w tym przypadku do wyboru są albo Themis (mitologia rzymska) - nimfa arkadyjska lub Themis (grecka) - jedna z tytanid, bogini sprawiedliwości.

Występowanie

Euphaedra themis występuje w Centralnej Afryce. Stanowiska tego gatunku znajdują się w takich krajach jak: Gwinea, Sierra Leone, Liberia, Wybrzeże Kości Słoniowej, Ghana, Togo, Benin, Nigeria i w zachodnim Kamerunie. Podobnie jak inne gatunki z tego rodzaju preferuje tereny leśne. Należy jednak do grupy motyli, które wymagają do swojego rozwoju miejsc suchych, spotykany jest zatem w lasach o zaburzonej strukturze, często są to tereny eksploatowane przez człowieka. Notowany jest na obrzeżach lasów lub na zrębach. Kolejnym warunkiem mającym wpływ na jego występowanie to obecność rośliny żywicielskiej lar, którą jest Deinbollia pinnata. Roślina stosowana w medycynie ludowej oraz o znaczeniu społecznym (kulturowym) wykorzystywana różnych obrządkach religijnych (przesądy, magia).

Charakterystyka gatunku

Na czarnym tle skrzydeł występuje kilka barwnych plam łusek. W wierzchołkowej części przednich skrzydeł znajduje się rozległa pomarańczowa plama, a u podstawy niewielkich rozmiarów o rozmytych brzegach różowawa. Zespolone żyłki środkowe rozdzielają ją na dwa fragmenty. W pobliżu tylnej krawędzi rozpoczyna się największa, silnie połyskująca srebrno-turkusowa plama, która rozlewa się na niemal całą powierzchnię tylnego skrzydła. Turkusowoniebieskie zabarwienie obrzeży tej plamy u pewnych form barwnych gatunku może obejmować też strefę brzeżną skrzydła pierwszej pary. Na drugiej parze skrzydeł w strefie zewnętrznej znajduje się najczęściej kilka (do 10) ciemnych (czarnych) plam o zmiennej wielkości.

Ciekawostki

Jacob Hübner (1761-1826) niemiecki entomolog. Będąc z zawodu projektantem i grawerem chętnie oddawał się swojej pasji i dość szybko zasłynął prowadząc badania nad motylami Europy. Był autorem znakomitego dzieła "Sammlung Europäischer Schmetterlinge (1796-1805)", cieszącego się wówczas i obecnie dużą popularnością za sprawą przepięknie wykonanych barwnych rycin motyli.

Rodzaj Euphaedra obejmuje obecnie niemal 200 gatunków. Uważany jest za najbardziej zróżnicowaną grupę wśród afrykańskich motyli dziennych. Każdego roku opisywane są nowe taksony. Jak zaznaczają specjaliści tak duża różnorodność jest spowodowana faktem, że duża liczba gatunków ma wąski zasięg geograficzny. Dodatkowo, część gatunków wykazuje znaczną specjalizację do określonych siedlisk w strefie lasów deszczowych Afryki.